banner-gastimunhp

Viêm loét dạ dày và nhiễm HP-CT Thầy thuốc của bạn ngày 13-09-2015

342 đã xem

Chương trình thầy thuốc của bạn phát sóng ngày 13/09/2015 

  • Nội dung chủ đề:  Viêm loét dạ dày và nhiễm HP
  • Thời gian: 12h30 – 13h trưa chủ nhật hàng tuần. Phát lại 7h-7h30 sáng thứ 4.
  • Tần số phát sóng: 99.9 MHz
  • Vị khách mời: ThS.BS Lê Đình Phương trưởng khoa nội tổng quát và khám nội trú của bệnh viện FV

Nội dung chương trình:

Xin được trân trọng giới thiệu cùng với tất cả quý vị Thạc sĩ –Bác sĩ Lê Đình Phương – trưởng khoa nội tổng quát khu khám nội trú, khu bệnh viện FV. Lời đầu tiên rất cảm ơn Thạc sĩ –Bác sĩ Lê Đình Phương đã dành thời gian cùng với đề tài ngày hôm nay, đặc biệt đây cũng là đề tài mà cộng đồng đang rất quan tâm.

Ở Việt Nam, bệnh viêm dạ dày tá tràng đang đứng đầu trong các bệnh về đường tiêu hoá và đặc biệt đang có chiều hướng ngày càng gia tăng, trong đó tỉ lệ nhiễm Hp chiếm khoảng 60%( theo con số của hiệp hội tiêu hoá gan mật ). Trước khi tìm hiểu cụ thể về tình hình nhiễm HP ở Việt Nam chúng ta như thế nào cùng những hệ luỵ liên quan đến sức khoẻ thì xin Thạc sĩ – Bác sĩ Lê Đình Phương giúp cho thính giả hình dung thêm về tình hình viêm dạ dày tá tràng ở Việt Nam hiện nay.

Bài đầu tiên trong loạt bài truyền thanh về viêm dạ dày, loét dạ dày và nhiễm vi khuẩn HP, cho phép tôi đề cập một chút về sinh lý bệnh, từ đó có thể hiểu được vì sao có những chiến dịch truyền thông hay lí do của chương trình. Có nhiều người đã biết dạ dày- cơ quan duy nhất trong cơ thể, chứa một cái dịch vị và dịch vị của dạ dày có trính axit rất kinh khủng, PH là 2 và tương đương với dung dịch axit. Cái tính chất toan của nó rất là mạnh, mạnh đến độ nếu lấy dịch vị axit này ra nhểu lên thì nó có thể ăn mòn 4 dao lam chồng lên nhau. Vì tính chất rất là toan của dịch vị như vậy, đã từ lâu, có câu rất nổi tiếng trong sách giáo khoa, của ông bác sĩ người nước ngoài “không có axit, không có loét”. Tinh thần của câu nói này đã thống trị trong lịch sử y khoa hơn 100 năm từ đó, người dân cho tới y giới, các bác sĩ đều nghĩ rằng phải có axit mới có loét và đổ thưà tất cả các cái loét dạ dày, viêm dạ dày đều là do dư axit, do tăng axit nhiều. Mặc dù đã thống trị cả trăm năm, nhưng 1982, người ta phát hiện ra lần đầu tiên con vi khuẩn HP, ở 2 nhà khoa học ở Úc. Một trong người phát hiện con vi khuẩn gây loét dạ dày, ông uống dung dịch chứa con vi khuẩn HP rồi hút dạ dày ra và chứng minh được giữa con vi khuẩn Hp và viêm loét dạ dày tá tràng có nguyên nhân trực tiếp. Điều đó đã đem lại giải Noben y học cho 2 nhà khoa học năm 2005.

Mọi người có thể hình dung được một phát kiến đạt giải Noben y học đã lật nhào tất cả các quan điểm đã thống trị gần như một thế kỷ, vai trò của loét dạ dày tá tràng không phải vai trò của axit nữa mà là vai trò của con Hp, chính cả y giới, truyền thông, cộng đồng tập trung vào cái này rất nhiều, người ta nói đi nói lại về nó, mở ra hướng nghiên cứu, nhiều đề tài trên tivi, báo chí, truyền thông, dĩ nhiên điều đó có cái mặt tốt của nó nhưng đồng thời cũng có những mặt xấu, nhiều khi nói nhiều quá, thông tin đa chiều, không nhất quán về mặt khoa học, tạo ra khủng bố về mặt tâm lí cho người bệnh, cảm giác ở Việt Nam cái đó rất rõ. Nhiều người sợ con vi khuẩn Hp đến mức cầm tờ giấy xét nghiệm Hp mà khóc nức nở, hoặc người ta đi tìm và diệt, người ta cứ thấy Hp là diệt cho bằng được, diệt không được là băn khoăn, trầm cảm luôn.

Tôi hi vọng trong chương trình này cung cấp những quan điểm khách quan và chừng mực về vấn đề Hp, chúng ta cùng nhận thức nó để bảo vệ mình, không mang tính hù doạ hay làm tăng tính áp lực cho cộng đồng. Không phải chỉ những thông tin y khoa phức tạp, khó hiểu mà qua phần trao đổi của bác sĩ, chúng ta hiểu được câu chuyện về viêm loét dạ dày tá tràng, đặc biệt là những thông tin rất mới, khách quan, khoa học mà quay vị tiếp nhận về vi khuẩn Hp. Thực tế thì trên những chương trình tư vấn, nói về Hp à nói về nỗi sợ, là lo sợ một cách thái quá, thông qua chương trình mong thính giả hiểu hơn về Hp, chủ động việc phòng ngừa bệnh một cách khoa học.

Thực sự về con Hp – con vi trùng Hp có một nhà khoa học người ý, người ta thấy được trên kính hiển vi rất thô sơ đã có mặt trong dạ dày, hồi đó ông không thấy loét, cho đến thế kỉ XX, ông woaren và ông maxan chứng minh được vai trò của con Hp, vi trùng hình chữ S nó vô trong cơ thể, vô trong dịch dạ dày, trong niêm mạc dạ dày, ẩn trong đó tiết ra những enzim, tăng tính kiềm của dạ dày, để nó có thể sống được, về lâu dài tiết ra những hoạt chất gây loét, thậm chí có thể dẫn đến ung thư dạ dày, đó là về mặt thực nghiệm đã chứng minh điều đó rất là rõ, còn về mặt thống kê ý nghĩa của nó đến cỡ nào, ảnh hưởng của nó lên sức khoẻ cộng đồng đến cỡ nào thì cần phải làm rõ thêm…Cụ thể với tỉ lệ nhiễm HP như hiện nay ở Việt Nam đặc biệt là trẻ em Việt Nam, có một đánh giá tổng thể như thế nào ? Vấn đề HP, xét về mặt dịch tể học trong cộng đồng, nếu mình xét một cách rất bình thản thì mình phải hiểu rằng 2/3 nhân loại đều chứa dịch Hp trong dạ dày. Ở Việt Nam, nói bi quan nhất thì 70% người lớn thử nghiệm có chứa Hp trong dạ dày, ở trẻ con dữ liệu không lớn chỉ chiếm khoảng 33%, nghe có vẻ dữ dằn từ truyền thông, bác sĩ kể cả y giới hù doạ nữa nghĩ rằng Hp dẫn đến ung thư, nhưng không phải bi đát như vậy vì không phải người nào chứa Hp đều bị viêm, loét, không phải chủng Hp nào cũng gây viêm, loét mà còn nhiều yếu tố khác, thực tế, đây là con số thống kê rất lạc quan, mình phải biết cái này để không phải hốt hoảng, trong 100 người bị nhiễm Hp chỉ có 14 người bị loét, khoảng 14%, trong 14% này chỉ có 1% dẫn đến ung thư, tỉ lệ rất thấp, còn đa số con Hp nằm yên trong người, không có triệu chứng, viêm loét gì. Đó là lí do đầu tiên để chúng ta khỏi hốt hoảng nếu xét nghiệm Hp dương tính. Trao đổi với Thạc sĩ –Bác sĩ Lê Đình Phương về viêm dạ dày tá tràng, và vấn đề liên quan đến Hp

Tại sao khi điều trị xong mà Vi khuẩn Hp vẫn có khả năng bị tái phát ? Tại sao con vi khuẩn Hp lại có thể tồn tại dai dẳng trong dạ dày như vậy ?

BÁC SĨ:Sau khi điều trị xong Hp dương tính thì phải xem đó là xét nghiệm nào, có nhiều người tôi nghiệm vì xét nghiệm máu thấy Hp dương tính, trị xong rồi Hp vẫn dương tính thì cái đó không có giá trị, xét nghiệm kháng thể chống Hp dương tính trong máu chỉ là bằng chứng đã nhiễm Hp đâu đó trong quá khứ, không có nghĩa là vi trùng Hp đang hoạt động mà mình phải có xét nghiệm khác chuyên sâu hơn, như là thử bằng test hơi thở thì mình mới xét nghiệm được. Vi khuẩn Hp vẫn dương tính sau khi kiểm định lại, sau khi điều trị thì có 2 lí do. Thứ nhất là điều trị thất bại. thứ hai là đã điều trị hết rồi mà tái nghiệm lại qua một con đường nào đó.

- MC:Đối với Hp rất nhiều phương tiện để chuẩn đoán, có thể bằng huyết thanh, bằng nội soi dạ dày, bằng hơi thở như bác sĩ vừa nói, nếu phải đánh giá thì đâu là phương tiện đánh giá chính xác, khách quan nhất,

– Nếu phải đánh giá thì chiếm từ 96- 98% xét nghiệm chính xác nhất để phát hiện có chứa Hp hay không là nội soi dạ dày và sinh thiết, đồng thời có thể thử test Hp ngay trong mẫu sinh thiết đó. thứ nhì là thử test bằng hơi thở để đếm số đồng vị phóng xạ của con Hp thải qua khí CO2. 2 phương pháp này được coi là chuẩn nhật. Phương pháp thứ 3 mà ít nhà lâm sàng nào dùng, là người ta tìm Hp trong phân, cả bện nhân và bác sĩ không thích thú gì với điều này

- Nếu nhiễm Hp thì nó gây ra những ảnh hưởng gì đối với sức khoẻ ?

– Hệ luỵ của Hp lên sức khoẻ, đối với y giới rất thích thú vì đầu tiên, . khi người ta thấy cơ chế của con Hp gây viêm loét, ung thư thì cơ chế đó rất thú vị. bản thân chúng tôi là những nhà lâm sàn thì cảm thấy nó lạ lùng dữ lắm, do đó người ta chắc chắn sẽ đề cập nhiều đến vấn đề này. Đầu tiên con Hp gây viêm loét, tỉ lệ như đã đề cập ở trên thì chỉ khoảng 14%, 85% bệnh nhân nhiễm Hp thì không có triệu chứng gì hết. Đó là hệ quả đối với hệ tiêu hoá là gây viêm loét hoặc ung thư, hoặc một cái u lenphon trong dạ dày, ngoài qua người ta thấy con Hp rất lạ lùng, nó còn gây ra một số hậu quả khác ngoài tiêu hoá. Ví du: giảm tiểu cầu là yếu tố làm đông máu, giảm hấp thu sắt, gây thiếu máu, thiếu sắt. Ngoài ra có một điều rất kì lạ, là người ta phát hiện được lới ích của con Hp. Ỏ Úc, ở NewZeland, thấy những công trình ngiên cứu là những đứa trẻ có Hp trong bao tử thì tỉ lệ hen, xuyễn lại giảm xuống. Người ta không biết cơ chế như thế nào đổi thừa cho nó là do miễn dịch, cái đó rất phức tạp. Cho thấy con Hp có một số yếu tố có lợi.

- Có nhiều người trong dạ dày chứa vi khuẩn Hp nhưng không có triệu chứng cụ thể, với tình trạng 70- 80% người Việt Nam nhiễm vi khuẩn Hp, đặ biệt nó lại không có triệu chứng tì làm sao để phát hiện, điều trị sớm ?

– Đây là quan điểm trong y giới đã cãi nhau bao nhiêu năm nay. Hiện tại có một cái đồng thuận – Manrich, thì quan điểm Hp tìm và diệt là một quan điểm thái quá, người ta chỉ tìm và diệt con HP đối tượng đầu tiên là đối tượng có triệu chứng như viêm, loét, có tiền thân ung thư, mổ cắt dạ dày, có trực hệ bị tiền căn loét, viêm, ung thư dạ dày vì họ có nguy cơ cao hơn và những người có nhóm máu O, dễ mẫn cảm với con vi khuẩn Hp hơn. Chỉ những đối tượng như vậy, phải có triệu chứng, những than phiền về đường tiêu hoá thì mới nên tầm soát Hp để điều trị chứ không phải mình đi tìm và diệt hàng loạt trong cộng đồng. Vì việc tìm, diệt trong cộng đồng với sức độ 70- 80% là chuyện không tưởng, chi phí về mặt cộng đồng rất dữ dội.

- Con đường lây truyền của Hp? Hiểu con đường lây truyền nghĩa là hiểu biện pháp phòng ngừa Hp như thế nào ?

– Tôi cũng không biết, vì đến giở này sách vở của trung tâm bệnh dịch Hoa Kỷ cũng chưa biết rõ về con đường lây truyền Hp, cái người ta hay nghĩ đến nhất là lây truyền qua đường tiêu hoá, qua đường miệng, đường tiếp xúc với thức ăn. Do đó những khuyến cáo về Hp là tập trung vào vệ sinh ăn, uống. Uống nước sạch, rửa tay trước khi ăn, không chấm đũa vào tô canh cả nhà múc vô, người ta nghĩ rằng cái đó có thể hạn chế lây lan được Hp. Nhưng chủ yếu là đường nước, vì ở Colombia, có một bài học về vệ sinh nước, tỉ lệ Hp ở trẻ nhỏ cũng như tỉ lệ ung thư ở tuổi trẻ giảm đi. Để chứng mịnh trực tiếp con đường lây lan của Hp thì dến giờ chưa có sách vở nào hết

- Qua loạt đầu tiên về vi khuẩn Hp, bác sĩ có lời khuyên với thính giả :

– Không nên hoảng hốt quá, nếu có bằng chứng nào về nhiễm Hp thì chuyện đâu còn có đó. Nếu bạn bị nhiễm Hp thì bạn chưa chắc đã bị loét hay ung thư. Nếu bạn bị nhiễm HP bị loét hay ung thư thì vẫn có cách trị. Với hiểu biết bây giờ, việc tầm soát và diệt HP không lớn nhưng tâm lý quá sợ hãi, đi tìm, diệt bằng được sẽ gây hao tiền, tốn của, tốn kém cho các bạn, đồng thời cũng gây khủng hoảng về tinh thần một cách không cần thiết.

Câu hỏi thính giả :

Cháu 6 tuổi đi nội soi thì bác sĩ nói là viêm dạ dày tá tràng, nhiễm khuẩn Hp, điều trị hơn 2 tháng, lành bệnh rồi, bác sĩ nói là sau này có tái phát lại thì khỏi cần đi khám bác sĩ nữa, chỉ cần mua gói thuốc chữ B uống là được rồi. Làm như vậy có được không ? có cách nào để cháu không tái phát lại căn bệnh này nữa không ?

BÁC SĨ ; về nguyên tắc điều trị, cháu đã có nội soi, bị viêm dạ dày tá tràng nghĩa là đã có bệnh, có Hp dương tính, rõ ràng là cháu bé có chỉ định để diệt trừ Hp. Điều may mắn là cháu có chỉ định diệt trừ Hp rồi, anh có thể yên tâm. Nếu sau này cháu có cồn cào đau bụng chút xíu thì anh đừng có quá lo lắng, thực sự điều trị hết là một chuyện, cháu có nhiễm lại hay không là một chuyện khác cho đến bây giờ con đường lây của Hp người ta chưa biết chắc chắn, trực tiếp, thì là bố mẹ, cách ngừa Hp đến giờ này mà y học có thể khuyên được là cho cháu rửa tay trước và sau khi ăn, uống nước sạch, không sử dụng vật dụng thức ăn chung như không chấm chung bát nước mắm, húp chung chén canh, những cách đó người ta khuyên để phòng ngừa Hp. Nếu có biện pháp nào bảo đảm, ngăn chặn là Hp không chui vào người cháu đến giờ này phải chờ thuốc chích ngừa, thuốc đó đang trong hướng nghiên cứu.

THÍNH GIẢ: trong các bệnh nhiễm khuẩn, việc tăng cường sức đề kháng cho cơ thể sẽ giúp ích cho việc tiêu diệt vi khuẩn, như vậy việc viêm loét dạ dày tá tràng, có nhiễm vi khuẩn HP, việc tăng cường sức đề kháng, tác dụng vậy được không và tác dụng được thì như thế nào ?

BÁC SĨ:Câu hỏi này trong y giới bắt đầu nghĩ tới vì trong nhiễm trùng nào cũng có 2 vế, một vế là tác động bên ngoài, dùng kháng sinh để diệt con vi trùng, một mặt là tăng cường miễn dịch của cơ thể. hoặc một cách thụ động là bằng vacxin, hoặc một cách chủ động đưa kháng thể chống con HP vào cơ thể. Gần đây bản thân tôi là người làm lâm sàng cũng nghe một hướng như vậy. Tôi thấy rất hứa hẹn các nhà nghiên cứu Nhật Bản điều chế ra kháng thể IgY, để kháng thể đó chống lại trực tiếp con HP, người ta bào chế ra dạng uống. Bản thân tôi không có nhiều kinh nghiệm về điều này, vì thực tế nó rất mới nhưng tôi nghĩ đây là hướng hợp lí và rất hứa hẹn sau này như biện pháp bổ trợ để tăng cường miễn dịch cho cơ thể, giúp chúng ta tiêu diệt Hp, và có một điều đáng lưu ý nữa trong tình hình kháng thuốc, kháng với kháng sinh ở Việt Nam thì tăng cường miễn dịch, rõ ràng mở ra một lối ra, một cộng lực với kháng sinh.

THÍNH GIẢ: Năm 2002 tôi bị đau dạ dày, đi khám ở Sài gòn, ăn và uống cũng nóng rát, chữa trị đã đỡ, nhưng một thời gian gần đây nó phát lại, nhờ bác sĩ tư vấn nên đi khám như thế nào, khám ở đâu, có nhiễm HP hay không.. ?

BÁC SĨ :Nếu có triệu chứng nóng rát dạ dày, đặc biệt là sau xương ức như vậy thì về lâm sàng, tôi nghĩ nhiều chị bị trào ngược dạ dày thực quản chưa chắc là bị nhiễm Hp. Về nguyên tắc nếu bị như vậy kéo dài và tái phát nhiều lần thì nên đi làm nội soi, vừa để phát hiện Hp, vừa để phát hiện dấu hiệu viêm thực quản, sau đó có chỉ định trị sẽ hết thôi.

THÍNH GIẢ: Tôi bi đau dạ dày đi khám thì bị xung huyết dạ dày, uống thuốc đỡ nhưng lâu lâu lại đau râm râm, có ảnh hưởng gì đến đại tràng không, bụng lúc nào cũng mắc cào mà đi khó ăn, nhờ bác sĩ tư vấn.

BÁC SĨ : về nguyên tắc, đau dạ dày và đại tràng là hai bệnh độc lập, không liên quan. Nếu có triệu chứng như vậy, đầu tiên với khoa tiêu hoá phải sử dụng nội soi. Nội soi là con mắt duy nhất để người lâm sàng có thể chui vào trong lòng của bệnh nhân để xem dạ dày, đường ruột làm sao. còn với đại tràng, nếu đau dâm dâm như vậy, cũng nên khám bác sĩ tiêu hoá, nếu có chỉ định cũng nên nội soi, nhất là người trên 50 tuổi. vì người trên 50 tuổi bị đại tràng thì nội soi là tốt nhất để phát hiện ung thư đại tràng nếu có.

THÍNH GIẢ: Mẹ tôi đi xét nghiệm máu nói là bị di xung huyết bao tử, ăn không tiêu, ợ chua có phải bị nhiễm Hp không?

BÁC SĨ : thử máu kháng thể chống Hp không có ý nghĩa gì, nhiễm Hp 20 năm về trước, bây giờ thử cũng dương tính, cái đó chỉ là dấu hiệu chứng tỏ anh nhiễm Hp từ trước và sau khi chữa xong, xét nghiệm vẫn dương tính, do đó không cần lo lắng, còn lâu lâu ợ nóng, ợ chua, tốt nhất đi khám bác sĩ tiêu hoá nếu cần thì nội soi, không nặng quá thì chữa bằng phương pháp thông thường, các thuốc thông thường, chứ đừng cầm xét nghiệm thử máu Hp dương tính mà đinh ninh mình đã nhiễm Hp, và nghĩ rằng mình bị nhiễm vĩnh viễn.

Chương trình tuần sau tiếp tục quay trở lại với HP, đường dây trao đổi 04 3822 3285 Thời gian phát sóng 12h30 – 13h trưa chủ nhật hàng tuần. Phát lại 7h-7h30 sáng thứ 4.

Ý kiến của bạn

0