Lây nhiễm, tái nhiễm HP ở trẻ – CT Nhịp cầu sức khỏe ngày 31-3-2017

45 đã xem

Chương trình “Nhịp cầu sức khỏe”, phát sóng ngày 31/3/2017

  • Chủ đề : Lây nhiễm, tái nhiễm HP ở trẻ 
  • Thời gian: phát sóng trực tiếp trên kênh phát thanh chuyên biệt về sức khỏe lúc 8h sáng thứ 3, 5, 6 hàng tuần ở tần số 98,6 Mhz khu vực Trung du và Đồng bằng Bắc Bộ và tần số101,7 Mhz ở khu vực Đông Nam Bộ
  • Vị khách mờiPGS.TS – Nhà giáo ưu tú Nguyễn Văn Bàng – Nguyên Phó trưởng khoa nhi, Bệnh viện Bạch Mai.

Nội dung chương trình:

Theo một thống kê mới đây tại viện Nhi trung ương thì mỗi tháng viện tiếp nhận khoảng 300 ca bệnh nhi mắc bệnh dạ dày, trong đó chủ yếu là do vi khuẩn Hp. Ở trẻ em thì triệu chứng bệnh do khuẩn Hp thường nhẹ hơn so với ở người lớn nên nhiều bậc phụ huynh thường chủ quan dẫn tới việc điều trị phức tạp hơn. Một nguyên nhân khác nữa khiến cho việc điều trị khó khăn đó là tỉ lệ tái nhiễm ở trẻ rất cao và chúng ta sẽ đề cập tới vấn đề này trong chương trình.

Cho tới khoảng 1 tuổi thì trẻ hầu như đã có tiếp xúc và nhiễm khuẩn Hp. Lứa tuổi nhỏ nhất có thể nhiễm Hp là 3 tháng tuổi. Trên các diễn đàn dành cho cha mẹ, chúng ta không khó nhận ra mối lo lắng của các bậc phụ huynh về vấn đề này. Đa phần các bậc phụ huynh đều rất lo lắng nhiễm khuẩn Hp sẽ gây ung thư cho con trẻ nếu không được điều trị dứt điểm. Và cũng không hiểu tại sao mặc dù đã vệ sinh ăn uống sạch sẽ nhưng khi xét nghiệm thì cả gia đình đều có Hp. Việc điều trị cũng trở nên dai dẳng. Theo bác sỹ, đó có phải là do chúng ta chưa hiểu về con đường lây nhiễm cũng như nguy cơ tái nhiễm để mà phòng và điều trị sớm hay không?

Trẻ em cũng như ngừời lớn tỉ lệ nhiễm Hp quá cao. Ở trẻ em đến hết 15-18 tuổi thì nhiễm Hp cũng như người lớn, tỉ lệ nhiễm Hp là 75-80%  dân số chúng ta có HP trong dạ dày. Vấn để chúng ta cũng không nên quá lo lắng về chuyện nhiễm Hp có thể ung thư dạ dày. Trong 100 người nhiễm  Hp thì có 25 người sẽ có vấn đề dạ dày. Trong số 25% đó thì chỉ có khoảng 5% đến cuổi đởi (50-70 tuổi) mắc ung thư dạ dày. Còn lại 20% sẽ gây ra các bệnh khác, đa số là gây ra viêm dạ dày mạn tính, ảnh hưởng tới sự hấp thu, chuyển hóa các chất, nhất là ở là lứa tuổi trẻ nhỏ đang cần hấp thu, chuyển hóa nhiều chất thì sẽ biểu hiện ra là chậm phát triển cơ thể, thiếu máu thiếu sắt. Ngoài ra vi khuẩn Một tỉ lệ nhỏ khoảng  2-3% có thể tiến triển thành loét dạ dày tá tràng ở trẻ nhỏ, trong đó chủ yếu là loét tá tràng. Nó có thể gây chảy máu, thường là chảy máu ồ ạt có thể ảnh hưởng ngay lập tức tới tính mạng của trẻ. Do đó mặc dù tỉ lệ gặp biến chứng nhỏ nhưng khi gặp thì rất nguy hiểm. Các trường hợp chảy máu âm ỉ có thể gây thiếu máu. Không phủ nhận vi khuẩn Hp gây ra rất nhiều các vấn đề cả ở người lớn và trẻ nhỏ.

Về con đường lây nhiễm của vi khuẩn HP thì cho tới hiện tại chúng ta biết chắc chắn là vi khuẩn HP lây từ dạ dày người này qua dạ dày người khác thông qua con đường ăn vào, trong đó con đường phân – miệng: là con đường lây nhiễm chính. Vi khuẩn Hp từ dạ dày người này đi ra ngoài theo phân, theo nước vào thức ăn, hoặc nước uống không sôi. Một số lây qua con đường trực tiếp, tức là bố mẹ, ông bà nhai mớm thức ăn cho trẻ cũng rất dễ lây nhiễm. Trẻ cũng có thể lây Hp thông qua tiếp xúc tay chân, dụng cụ ăn uống với dịch nôn của trẻ khác. Ngoài ra còn 1 tỉ lệ rất nhỏ lây nhiễm thông qua quá trình nội soi, khi ống nội soi không được tiệt trùng tốt. Trường hợp này trước đây có thể xảy ra nhưng hiện tại chúng ta đã lưu ý và hầu như không có khả năng lây nhiễm qua con đường nội soi.

Tại sao điều trị Hp dai dẳng?

Vi khuẩn Hp là loại vi khuẩn đã tồn tại trong cơ thể của loài người từ hàng ngàn năm nay, do vậy nó có khả năng thích nghi, chống đỡ lại mọi tác nhân tiêu diệt vi khuẩn của cơ thể. Chúng ta biết dạ dày người là một môi trường có độ pH rất thấp, thường là không có vi khuẩn nào sống được, duy chỉ có vi khuẩn Hp nhờ những cơ chế như chui sâu xuống dưới lớp niêm mạc dạ dày nhằm tránh độ toan để có thể sống sót được. Mặc dù cơ thể chúng ta có khả năng phát hiện và tiêu diệt các tác nhân lạ như vi khuẩn, virus. Thế nhưng riêng đối với vi khuẩn Hp, vì chúng đã quá quen thuộc với cơ thể nên cơ thể chúng ta không thể nhận diện và tiêu diệt. Hiện nay để mà tiêu diệt vi khuẩn chúng ta phải sử dụng các thuốc có cơ chế đặc biệt nên điều trị rất khó khăn.

Sau khi điều trị trẻ có thể tái nhiễm HP hay không? Tỷ lệ tái nhiễm là bao nhiêu?Và nếu tái nhiễm Hp thì có hậu quả gì thưa BS?    

Vấn đề đau đầu trong nhiễm Hp thực ra đó là chuyện tái nhiễm Hp. Tái nhiễm Hp ở trẻ cực kỳ phổ biến. Sau một năm điều trị nếu gia đình còn có người nhiễm Hp thì có một nửa số trẻ bị tái nhiễm và sau 2 năm thì gần như 100% đứa trẻ đó bị nhiễm lại như là chưa tiêu diệt. Như vậy khi diệt Hp ở trẻ bên cạnh việc có tiêu diệt được Hp hay không thì lại phải quan tâm tiêu diệt rồi có tái nhiễm hay không. Tỉ lệ tái nhiễm cao như vậy thì nguồn tái nhiễm từ đâu? Nguồn tái nhiễm tuyệt đại đa số là trong gia đình, tỉ lệ ở bên ngoài rất ít. Trong gia đình thì  người mẹ là nguồn lây nhiễm chính, bên cạnh đó còn có người bố, ông bà. Cho nên trẻ nhiễm HP mà có biểu hiện triệu chứng, là chỉ định cần điều trị thì đồng thời diệt Hp ở con thì cần lưu ý kiểm tra nhiễm Hp cho bố mẹ và khuyên người mẹ nên diệt Hp để tránh tái nhiễm cho con.

Bố mẹ đều bị bệnh dạ dày, có HP và đang điều trị thì có nên kiểm tra và điều trị cho con?     

Bố mẹ nhiễm Hp thì gần như chắc chắn con nhiễm Hp. Tuy nhiên như đã đề cập thì không phải ai nhiễm Hp cũng bị bệnh dạ dày. Chúng ta cần theo dõi, nếu trẻ có triệu chứng đau bụng, nôn ọe nhiều, thiếu máu, chậm lớn thì có khả năng nhiễm thì phải đi khám để phát hiện. Nhiễm Hp có thể gây ra những biểu hiện trên, tuy nhiên có gây ra biến chứng nặng để mà điều trị hay không thì lại là chuyện khác. Chỉ định điều trị Hp tương đối ngặt nghèo, không phải ai nhiễm Hp cũng cần điều trị vì như vậy gần như cả thế giới phải điều trị, rất tốn kém và không hợp lý. Cho nên bác sỹ sẽ có những chỉ định theo khuyến cáo của Hội tiêu hóa thế giới cũng như tại Việt Nam. Nhưng khi chỉ định thì phải điều trị rất chính xác và theo dõi, phòng tái nhiễm cho trẻ bằng cách diệt Hp cho những người trong gia đình, đặc biệt là mẹ.

Trong trường hợp con có nhiễm Hp nhưng chưa có biểu hiện bệnh thì có cần dùng kháng sinh không hay có biện pháp nào khác?

Chúng ta không cần diệt vi khuẩn Hp trong trường hợp vi khuẩn Hp không gây ra bất kỳ triệu chứng nào.

Trường hợp con ăn cơm chung ở trường làm cách nào để phòng ngừa lây nhiễm HP?

Như chúng ta đã đề cập thì con đường lây nhiễm HP là thông qua ăn uống, tuy nhiên chủ yếu là trong gia đình. Ở trường học thì nguy cơ lây nhiễm là có nhưng rất thấp vì mỗi trẻ có một dụng cụ ăn uống riêng. Hơn nữa cũng phải ăn chung nhiều lần, thường xuyên thì nguy cơ lây nhiễm mới cao. Ở nhà trẻ vấn đề vệ sinh sau khi đi vệ sinh, sau khi ăn thì được các thầy cô rất quan tâm nên chúng ta không cần quá lo lắng.

BS đánh giá như thế nào về mức độ lây nhiễm từ thói quen nhai mớm thức ăn cho trẻ ở các phụ huynh?

Một trong những nguyên nhân trực tiếp gây lây nhiễm Hp nhiều nhất là thói quen xấu của người lớn nhai thức ăn rồi mớm cho trẻ. Thói quen này ở các nước châu Á khá phổ biến, đặc biệt là ở Trung Quốc, Việt Nam, Thái Lan, Lào, Campuchia. Đó cũng là biểu hiện của việc chúng ta chưa phát triển lắm, các thói quen vệ sinh, tập quán chưa thật tiên tiến nên chúng ta mới dùng cách nhai mớm thức ăn cho trẻ. Điều này chắc chắn là không tốt, không chỉ HP mà rất nhiều bệnh khác có thể lây qua miệng, đặc biệt từ người lớn sang trẻ nhỏ. Vậy cho nên thói quen nhai mớm thức ăn theo chúng tôi nên loại bỏ.

Khi trẻ đã tiệt trừ HP thành công nhưng bị tái nhiễm thì có nên sử dụng lại phác đồ cũ để điều trị?

Nếu phác đồ cũ điều trị tốt mà biết chắc là tái nhiễm thì có thể sử dụng lại phác đồ. Tuy nhiên cần lưu ý rằng vi khuẩn tái nhiễm có thể là lây từ người khác sang, nếu vi khuẩn Hp ở người đó kháng thuốc thì khi sang đứa trẻ thì phác đồ cũ chưa chắc đã diệt được. Nếu không thành công thì chứng tỏ vi khuẩn đã kháng thuốc và khi đó cần làm xét nghiệm để xem vi khuẩn Hp đã kháng với thuốc gì, còn dùng được thuốc gì.

Tỉ lệ tái nhiễm cao và nhanh như vậy thì bác sỹ có lời khuyên nào về các biện pháp phòng ngừa ạ?

Nếu đã diệt được HP mà sau một thời gian bị tái nhiễm thì cần tìm nguồn lây trong gia đình, nhất là người mẹ và bố. Nếu bố mẹ có HP thì nên diệt để phòng lây sang cho con.

Câu hỏi khán thính giả

Thính giả 1: Thưa BS, tôi có con nhỏ 10 tuổi nhưng đã bị viêm thực quản trào ngược, viêm niêm mạc có vi khuẩn HP. Xin hỏi phác đồ điều trị của cháu như thế nào để vừa khỏi bệnh, lại vừa diệt trừ được vi khuẩn HP. Xin cảm ơn BS và chương trình!

Ở đây cháu bé có 2 vấn đề riêng biệt là trào ngược và viêm dạ dày do khuẩn Hp. Đó là 2 vấn đề riêng biệt, không phải là hậu quả của nhau, cho nên khi điều trị thì cần điều trị cả hai. Trong đó thì nên điều trị trào ngược trước vì nó gây nhiều khó chịu cho trẻ, đặc biệt nó gây tổn thương niêm mạc thực quản, gây hẹp thực quản rất nguy hiểm. Điều trị trào ngược khá khó khăn, phải dùng 2-3 loại thuốc kéo dài trong 2-3 tháng. Thứ hai là đối với nhiễm khuẩn Hp thì triệu chứng có thể trùng lặp với trào ngược dạ dày, do đó sau khi điều trị trào ngược mà hết triệu chứng thì không cần tấn công vi khuẩn HP. Trẻ có thể chung sống hòa bình với vi khuẩn HP.

Thính giả 2: Con trai cháu năm này 8 tuổi, cháu cho đi kiểm tra bằng siêu âm, x-quang ở bệnh viện thì bị viêm niêm mạc dạ dày thì có cần xét nghiệm máu để tìm vi khuẩn Hp không ạ?

BS Chụp X-quang là phương pháp sử dụng cách đây khoảng 3o năm trở về trước vì chúng ta không có phương pháp nào khác để soi trong dạ dày. Phương pháp này rất không nhạy, thấy sần sùi chưa chắc đã phải là viêm dạ dày. Cho nên hiện tại bé nhà anh có triệu chứng đau bụng kéo dài, chậm lớn, thiếu máu, mất ngủ, tỉnh giấc giữa đêm thì nên đưa bé đi nội soi để quan sát trực tiếp trong dạ dày. Thứ 2 là khi nội soi như vậy thì có thể lấy 1 mẫu sinh thiết và làm xét nghiệm tìm con vi khuẩn Hp trong đó. Còn nếu làm xét nghiệm máu thì có thể tìm các “dấu vết” của vi khuẩn Hp, nghĩa là kháng thể, tuy nhiên phương pháp này cho kết quả không trung thực. Ngoài ra thì có một phương pháp  khác có thể sử dụng đó là test thở, tuy nhiên giá thành hơi đắt.

Thính giả 3: Thưa BS, con tôi hơn 5 tuổi thường kêu đau bụng sau ăn. Cháu chưa đi nội soi nhưng tôi cũng nghi cháu bị viêm dạ dày do HP vì có thể lây từ tôi. Xin cho biết bệnh này với trẻ nhỏ có đáng lo ngại không? Con tôi nên điều trị như thế nào? Xin cám ơn!

Đối với trẻ dưới 7 tuổi thì đau bụng là bệnh khá phổ biến do rất nhiều nguyên nhân khác nhau trong đó nhiễm khuẩn HP chỉ chiếm khoảng 1o%, còn lại là các nguyên nhân khác. Do đó nên đưa bé tới gặp bác sỹ chuyên khoa tiêu hóa để thăm khám kỹ, làm các xét nghiệm cần thiết để loại trừ tất cả các nguyên nhân khác và cuối cùng thì mới đi tìm vi khuẩn HP.

Thính giả 4: Chào bác sỹ. Bé con nhà cháu 25 tháng tuổi, rất còi mà mẹ lại bị loét dạ dày HP thì cháu không biết là cháu có bị lây nhiễm từ mẹ hay không.

Điều quan ngại của anh là đúng khi mà bé còi cọc mà mẹ nhiễm HP, tuy nhiên cần xem xét hai vấn đề này có liên quan với nhau hay không. Như vậy nên kiểm tra cho bé, nên đưa bé tới chỗ các bác sỹ chuyên khoa tiêu hóa nhi. Tại đó họ khám cho cháu, thông qua các triệu chứng và hỏi bác sỹ có thể chuẩn đoán từ 8o-9o% trẻ có bị nhiễm HP hay không và có cần làm xét nghiệm hay không. Nếu trẻ có thiếu máu hoặc biểu hiện khác thì bác sỹ sẽ cho xét nghiệm. Khi mà có Hp trong dạ dày thì khi đó chúng ta xem xét vi khuẩn Hp có thực sự liên quan tới vấn đề còi cọc của bé không. Thứ 2 là người mẹ cần điều trị sớm và cẩn thận vì hiện nay vi khuẩn Hp kháng thuốc rất nhiều, thậm chí kháng cả trước khi chúng ta đưa kháng sinh vào diệt vi khuẩn. Chính vì vậy mà chị nên được điều trị cẩn thận và có chuyên gia theo dõi để điều trị dứt điểm, tránh lây sang cho bé.

Thính giả 5: Thưa BS, bé nhà tôi 5 tuổi rưỡi, bị viêm dạ dày do HP và đang điều trị kháng sinh. Tôi thấy có 1 số sản phẩm có thể hỗ trợ điều trị, vậy tôi có nên cho bé sử dụng cùng phác đồ hay không? Nếu sử dụng thì có bị ảnh hưởng tới kết quả điều trị không? Nếu được tôi nên chọn sản phẩm nào thì tốt? Xin cảm ơn BS

Vấn đề thứ nhất là khi có chỉ định tiệt trừ Hp thì không chỉ có kháng sinh mà còn các thuốc khác nữa, trong đó quan trọng nhất là các thuốc chống tiết acid dạ dày như Nexium hay Omeprazole. Nếu chỉ có kháng sinh thì không đủ để diệt Hp. Để tăng cường hiệu quả điều trị thì có hai nhóm chính

  • Nhóm thứ nhất là sản phẩm từ nghệ. Cơ chế của nó là làm cơ thể tăng sức đề kháng toàn thân và tăng sức đề kháng tại dạ dày
  • Nhóm thứ 2 hiện nay rất được ưa chuộng đó là một chất đưa trực tiếp vào dạ dày, gọi là kháng thể kháng vi khuẩn HP. Kháng thể này được bào chế từ lòng đỏ trứng gà nên có tên là OvalgenHP (“gen” là kháng thể còn “oval” là từ trứng. Hiện nay ở Việt Nam đã có 1 sản phẩm từ Nhật Bản đó là GastimunHP. Cơ chế của thuốc này đó là bản chất của nó là kháng thể, khi gặp vi khuẩn là kháng nguyên sẽ kết hợp với nhau và tiêu hủy vi khuẩn, tuy nhiên không thể tiêu hủy hoàn toàn vi khuẩn. Kháng thể này giảm vi khuẩn HP đi để cơ thể tiêu diệt vi khuẩn dễ dàng bằng các thuốc kháng sinh, thuốc giảm tiết acid. Mặt khác rất quan trọng đó là kháng thể có tác dụng rất rõ rệt trong trường hợp cần phòng ngừa lây nhiễm HP. Khi đứa trẻ có sẵn kháng thể trong dạ dày thì một lượng vi khuẩn rất nhỏ vi khuẩn HP đi vào sẽ bị tiêu diệt ngay lập tức. Nói cách khác chúng ta có thể phòng lây nhiễm HP bằng GastimunHP nhưng phải uống thường xuyên, tối thiểu 3 tháng liền trong khi chờ đợi bố mẹ hay những người xung quanh tiệt trừ HP xong bởi đứa trẻ không thể uống GastimunHP cả đời. Mặc dù GastimunHP hoàn toàn không độc, nhưng lại rất tốn túi tiền. Một trường hợp khác nữa là nếu chị đang điều trị Hp cho bé theo phác đồ như vậy thì uống GastimunHP cũng có tác dụng để phác đồ phát huy tác dụng tốt hơn.

Tóm lại để hỗ trợ điều trị bạn có thể chọn 1 trong 2 biện pháp trên, tuy nhiên cũng phải nói rằng đối với tinh nghệ thì trẻ em rất khó uống, còn GastimunHP thì rất thơm, dễ uống, do vậy chúng ta có thể dùng nó.

Thính giả 6: Chào bác sỹ. Tôi bị Hp mà vợ tôi bị bệnh tim. Tôi đã đi khám và điều trị, xét nghiệm hết HP nhưng giờ bị lại, tôi nghi là do lây từ vợ tôi. Mà nhà tôi lại bị bệnh tim không nội soi được thì có xét nghiệm nào giúp phát hiện Hp không ạ?

Người bệnh tim thì rất khó chịu đựng được nội soi thì chúng ta có thể xác định bằng cách khác đó là test thở, rất đơn giản và chị có thể làm được. Vấn đề thứ 2 là lây nhiễm giữa hai vợ chồng, cho nên để không bị lây tiếp nữa thì cả anh và chị nên điều trị đồng thời.

Thưa bác sỹ test thở này có ở bệnh viện tuyến dưới không ạ?

Do xét nghiệm này đòi hỏi dụng cụ đo phóng xạ nên chỉ có ở các bệnh viên tuyến trung ương như Hà Nội, Tp.HCM, Huế, còn ở tuyến tỉnh thì thường là không có.

Thính giả 7: Chào BS và chương trình, cháu nghe nói đau bụng do nhiễm khuẩn HP có thể khỏi nếu ăn nhiều lòng đỏ trứng gà, điều này có đúng không ạ? Đối với trẻ em ăn thì sao ạ? Mong BS tư vấn!

Không phải như vậy, lòng đỏ trứng gà như là các chất đạm khác thôi. Có lẽ ở đây thông tin này chưa đầy đủ vì đó phải là lòng đỏ trứng của con gà được nuôi bằng công nghệ cao để sản xuất ra kháng thể để kháng lại Hp là OvalgenHP mà chúng ta có sản phẩm là GastimunHP. Còn lòng đỏ thông thường thì không có tác dụng diệt Hp mà chỉ làm cho cơ thể mạnh khỏe lên thôi.

Thính giả 8: Em 4o tuổi, bị viêm loét đại trực tràng, em có hỏi bác sỹ thì bác sỹ bảo không cần kiểm tra Hp. Nên em cũng không biết mình có nhiễm Hp hay không, có lây cho con không. Bác sỹ cho em hỏi có phải ai bị viêm loét thì cũng có thể nhiễm Hp không và em có thể dùng GastimunHP hay không?

Viêm loét đại trực tràng là bệnh gây ra rất nhiều phiền toái cho người bệnh và cần điều trị nhưng hoàn toàn không liên quan tới nhiễm Hp. Vi khuẩn HP gây ra bệnh dạ dày và đoạn đầu của ruột là tá tràng. Do vậy chị chỉ cần điều trị bệnh viêm loét đại trực tràng mà chưa cần quan tâm tới nhiễm Hp.

Thính giả 9: Bác sỹ cho em hỏi người nhiễm Hp đã điều trị hết thì bao lâu đi tái khám.

Nếu nhiễm Hp đã điều trị thì sau 1 tháng kể từ viên thuốc cuối cùng thì cần đi làm xét nghiệm để kiểm tra. Có thể là nội soi nếu cần kiểm tra vết loét, đồng thời làm xét nghiệm Hp còn không có loét thì chỉ cần làm test thở để kiểm tra.

 

Gastimunhp - Khắc tinh của vi khuẩn Hp
Có thể bạn quan tâm: , , ,

Ý kiến của bạn

Đăng ký nhận cẩm nang Những điều cần biết về vi khuẩn HP và bệnh dạ dày

Vấn đề bạn quan tâm ( có thể chọn nhiều mục )
 
 
 
 
X

Cảm ơn bạn. Chuyên gia của chúng tôi sẽ trả lời câu hỏi của bạn trong thời gian sớm nhất.

Bạn vui lòng kiểm tra hòm thư để nhận câu trả lời

0