Điều trị viêm loét dạ dày do vi khuẩn HP ở trẻ nhỏ – CT Nhịp cầu sức khỏe ngày 24-3-2017

16 đã xem

Chương trình “Nhịp cầu sức khỏe”, phát sóng ngày 24/3/2017

  • Chủ đề : Điều trị viêm loét dạ dày do vi khuẩn HP ở trẻ nhỏ
  • Thời gian: phát sóng trực tiếp trên kênh phát thanh chuyên biệt về sức khỏe lúc 8h sáng thứ 3, 5, 6 hàng tuần ở tần số 98,6 Mhz khu vực Trung du và Đồng bằng Bắc Bộ và tần số101,7 Mhz ở khu vực Đông Nam Bộ
  • Vị khách mờiPGS.TS – Nhà giáo ưu tú Nguyễn Văn Bàng – Nguyên Phó trưởng khoa nhi, Bệnh viện Bạch Mai.

Nội dung chương trình:

Theo thống kê mới đây tại BV Nhi TW, mỗi tháng BV tiếp nhận và điều trị cho khoảng 300 bệnh nhi bị mắc các bệnh liên quan đến dạ dày, trong đó, chủ yếu trẻ bị viêm dạ dày do nhiễm vi khuẩn HP. Ở trẻ em, triệu chứng bệnh do khuẩn HP thường nhẹ hơn so với người lớn nên nhiều bậc phụ huynh hay chủ quan, dẫn tới việc điều trị cho trẻ trở nên phức tạp hơn. Cùng với PGS.Nguyễn Văn Bàng chúng ta sẽ tìm hiểu về Điều trị viêm loét dạ dày do vi khuẩn HP ở trẻ nhỏ trong chương trình.

1. Câu hỏi đầu tiên xin hỏi BS, chúng ta có nên tiệt trừ vi khuẩn HP và khi nào thì cần tiệt trừ HP ở trẻ?

BS: Thực tế, vi khuẩn HP có mặt ở trong dạ dày đến một nửa số trẻ em, đối với người lớn là 70-80% người có vi khuẩn HP. Vậy nếu chúng ta cứ điều trị HP không thì sẽ tốn kém rất nhiểu và thực tế từ xưa đến nay vi khuẩn này vẫn sống trong dạ dày, chỉ có những trường hợp vi khuẩn HP gây bệnh mới cần điều trị.

Trong thực tế, đối với người lớn, khi vi khuẩn sống lâu trong dạ dày đến một giai đoạn nào đó thì có thể gây viêm dạ dày mãn tính, viêm teo hay biến đổi niêm mạc dạ dày có nguy cơ bị ung thư. Đó là chỉ định đầu tiên phải tiêu diệt. Thứ hai là có hiện tượng viêm loét dạ dày – có thể dẫn đến tổn thương, nguy hiểm đến tính mạng hoặc chuyển thành ung thư sau này.

Riêng đối với trẻ em, chúng ta đã biết vi khuẩn vào trong dạ dày đến một nửa dân số nhưng tỉ lệ gây bệnh nặng là không cao chỉ từ 5-10% số trẻ em có biểu hiện mà cần phải lưu ý để tiêu diệt: viêm dạ dày mãn tính nặng lan rộng trong dạ dày làm cho trẻ ăn uống kém, không lên cân được, thiếu máu, viêm loét hành tá tràng có thể gây chảy máu, xuất huyết tiêu hóa, nguy hiểm tới tính mạng của trẻ. Ở trẻ em tỉ lệ đau bụng do viêm dạ dày không cao khoảng 15-20% còn lại là các nguyên nhân khác. Vậy nên không có lí do gì cứ đau bụng là đi tiệt trừ vi khuẩn HP nhưng nếu chúng ta bỏ sót những trường hợp cần diệt HP thì lại rất nguy hiểm. Vậy khi trẻ bị đau bụng thì chúng ta nên đi khám bác sĩ để xác định đúng nguyên nhân. Cụ thể là có chỉ định soi dạ dày để xác định xem có cần điều trị không. Chúng ta không điều trị tràn lan dẫn tới tốn kém, kháng thuốc và không đúng mục tiêu thì sẽ không khỏi được.

2. Phác đồ điều trị bệnh dạ dày do vi khuẩn HP ở trẻ như thế nào? thể điều trị hết HP cho trẻ được không và tỷ lệ thành công là bao nhiêu?

BS: Thế giới đã có khuyến cáo chung cho phác đồ tiệt trừ Hp, tuy nhiên ở Việt Nam tình trạng kháng thuốc quá cao do sử dụng kháng sinh một cách bừa bãi. Tỉ lệ HP kháng kháng sinh rất lớn, đặc biệt là clarithromycin là kháng sinh được dùng phổ biến trong điều trị bệnh đường hô hấp ở trẻ. Chính vì vậy phác đồ với amoxicillin và clarithromycin ở các nước phát triển có hiệu quả tốt thì ở nước ta tỉ lệ thành công không cao. Trong thực tế điều trị, ở trường hợp trẻ em ít dùng kháng sinh trước đó tỉ lệ thành công là 70-80%. Các nước phát triển thành công từ 90-95% nhưng ở chúng ta cao nhất là 85%. Ngược lại những trường hợp trẻ đã dùng kháng sinh nhiều thì tỉ lệ thành công chỉ là 50%. Như vậy một nửa số bệnh nhân được điều trị sẽ không khỏi.

3. Thưa BS ngoài kháng kháng sinh thì còn có yếu tố nào làm thất bại điều trị?

BS: Có nhiều yếu tố góp phần dẫn tới thất bại điều trị, quan trọng nhất là vấn đề kháng kháng sinh đã đề cập. Thứ hai là vấn đề tuân thủ điều trị ở trẻ em rất khó, chẳng hạn cha mẹ quên không tuân theo lời dặn bác sỹ, trẻ không hợp tác uống thuốc, bị tác dụng phụ, nôn trớ dẫn tới không đủ liều kháng sinh. Tình huống trẻ uống thuốcvào nhưng sau đó lại nôn ra thường xuyên gặp, làm giảm hiệu quả điều trị do không cung cấp đủ liều. Vì vậy khi cho trẻ uống thuốc thì chúng ta phải theo dõi trẻ. Nếu trong vòng 15 phút đứa trẻ lại nôn ra thì chúng ta phải cho uống lại hoàn toàn liều đó, trong vòng 15-50 phút thì cho trẻ uống bù nửa liều, còn nếu ngoài 30 phút thì không cần bù thuốc.

Chỉ cần một hai lần uống không đủ liều là vi khuẩn có cơ hội kháng thuốc dẫn tới khó khăn trong điều trị. Do vậy cần hết sức lưu ý, đặc biệt đối với cac thầy thuốc khi kê đơn cần hiểu rõ dạng bào chế của thuốc, cần hỏi gia đình xem đứa trẻ ưa vị nào, ghét vị nào để từ đó kê thuốc thích hợp.

4. Thưa BS, các bậc phụ huynh cần có những lưu ý gì để điều trị Hp hiệu quả cho con ?

BS: Trước tiên cần nhắc lại là liệu có cần điều trị không rất quan trọng, không điều trị tràn lan. Khi có chỉ định điều trị nghĩa là trẻ đã có những biểu hiện toàn thân như trẻ không lớn được, hay nôn, rối loạn tiêu hóa, đặc biệt là trẻ thiếu máu; trẻ đau bụng mà lại nội soi thấy viêm, loét nhất là viêm loét hành tá tràng thì cần phải điều trị.

Để đạt hiệu quả điều trị tốt cần chú ý những điều sau:

  • Thứ nhất là phải tuân thủ đúng đơn thuốc của bác sĩ .
  • Thứ hai là phải cố gắng sao cho trẻ uống thuốc đúng thời gian: thuốc ức chế dạ dày thì chỉ uống có một lần vào buổi tối, ngược lại thuốc kháng sinh phải uống vào buổi sáng, buổi tối chia làm hai lần.
  • Thứ ba là phải uống đúng liều lượng mà bác sĩ đã kê và quan trọng nhất đó là phải theo dõi xem liều lượng thuốc mà cho trẻ uống đó có vào được trong dạ dày đứa trẻ và có giữ được hay không hay là bị nôn ọe ra ngoài. Trường hợp đó chúng ta phải hết sức lưu ý.

Bố mẹ khi đưa con đi khám bệnh khi bác sĩ cho thuốc thì nên nói với bác sĩ trẻ hay dùng những điều thuốc gì, tốt nhất nên mang sổ y bạ đi cho bác sĩ kiểm tra.

5. Thưa BS, khi sử dụng các phác đồ điều trị Hp trẻ có thể gặp các tác dụng phụ gì và hướng xử trí ra sao a?

Phác đồ tiệt trừ  Hp với hai kháng sinh thông thường như amoxicillin và clarithromycin thì ít có tác dụng phụ. Thường gặp nhất là dị ứng, nhưng tỉ lệ rất thấp. Tuy nhiên phác đồ này thường bị kháng do chúng ta thường xuyên sử dụng các kháng sinh này để điều trị các bệnh lý đường hô hấp ở trẻ. Đối với kháng sinh Metronidazloe thì mặc dù có tác dụng tốt nhưng gây khó chịu nhiều cho trẻ, thậm chí gây khó chịu cho cả người lớn, thường hay gây nôn dẫn tới không đủ liều.

Tuy nhiên khi trẻ bị kháng thuốc thì cần đổi kháng sinh. Loại kháng sinh có tác dụng tốt đó là Tetracyclin hay Doxicillin thì có tác dụng phụ lớn nhất là ức chế phát triển men răng làm cho răng của trẻ bị vàng. Do vậy trẻ dưới 8 tuổi thì không dùng được. Đối với trẻ ở độ tuổi 8-12 thì cũng có thể đang còn sinh men răng. Do vậy bác sỹ rất ít khi chỉ định dùng Tetracyclin, tuy nhiên một số trường hợp trẻ đã bị kháng hết kháng sinh chúng tôi vẫn phải sử dụng và chấp nhận rằng trẻ có thể vẫn đang sinh men răng và trẻ sẽ bị vàng răng sau này.

6.Trong trường hợp trẻ không hp tác uống thuốc thì có giải pháp gì để tăng cường hiệu quả điều trị?

Thực tế hầu như không có giải pháp nào. Cơ bản đó là bố mẹ trẻ phối hợp cùng bác sỹ để lựa chọn thuốc có dạng bào chế, mùi vị phù hợp để trẻ có thể chấp nhận được.

7, Thưa BS, nếu trẻ tiệt trừ HP thất bại sau một vài phác đồ thì có nên tiếp tục dùng phác đồ có kháng sinh nữa không? Có biện pháp nào khác để làm giảm HP hay không ạ?

Tiệt trừ không được HP là vấn đề rất được quan tâm, cả trong ngánh, ngoài ngành. Trước tiên cần xem xét phác đồ điều trị đó đã hợp lý hay chưa. Sau khi đã có phác đồ hợp lý mà không tiệt trừ được thì phải làm nội soi, cấy kháng sinh đồ để tìm ra loại kháng sinh còn tác dụng với vi khuẩn HP. Sau khi tìm được thuốc đó rồi mà dùng điều trị vẫn không hết thì vấn đề rất phức tạp. Khi đó thì biện pháp quan trọng nhất đó là làm giảm bớt lượng vi khuẩn HP ở trong dạ dày. Có hai cách thứ nhất biện pháp tăng cường miễn dịch của cơ thể, tuy nhiên rất khó vì vi khuẩn vốn đã rất quen thuộc với cơ thể. Thứ hai là biện pháp hỗ trợ từ ngoài, đó là các thuốc, các sinh phẩm làm cho vi khuẩn ức chế 1 phần khả năng nhân lên:

  • Đông y, thuốc nam chưa có đầy đủ chứng cứ
  • Nghệ có tác dụng ức chế 1 phần vi khuẩn

Kháng thể kháng vi khuẩn Hp đã được chứng minh khoa học có thể làm giảm bớt, tiêu diệt vi khuẩn trong dạ dày đó là GastimunHP. Cần phải hiểu thuốc này có tác dụng giảm bớt vi khuẩn nhưng không tiêu diệt hết vi khuẩn như kháng sinh. Như vậy kháng thể này có các tác dụng:

+ Phòng ngừa lây nhiễm HP: nếu như kháng thể được đưa vào cơ thể trước khi nhiễm HP thì khi vi khuân HP đi vào một lượng nhỏ cho con. Tuy nhiên cần phòng ngừa liên tục nên khá tốn kém. Như vậy thì gia đình nào có điều kiện mà bố hoặc mẹ đã nhiễm HP thì có thể cho con phòng trong khi chờ đợi tiệt trừ HP của bố mẹ.

+ Dùng kết hợp cùng phác đồ điều trị giúp Giảm lượng vi khuẩn HP, giảm kháng thuốc vì sự kháng thuốc của vi khuẩn xuất phát  từ kháng nguyên phát hoặc kháng trong quá trình. Số lượng vi khuẩn càng ít thì khả năng kháng càng thấp và khả năng vi khuẩn bị tiêu diệt bởi kháng sinh càng tốt. Vậy thuốc này có tác dụng làm vi khuẩn không nhân lên được như thông thường, hay nói cách khác là làm lượng vi khuẩn HP thấp hơn nhiều và kháng sinh tốt hơn.

Câu hỏi khán thính giả

Thính giả 1: Hai mẹ con tôi bị viêm dạ dày và Hp chữa nửa năm nay chưa khỏi, test HP vẫn còn. Cháu nhà tôi kết quả nội soi là viêm thực quản trào ngược, viêm dạ dày, trào ngược dịch mật, Hp dương tính, bác sỹ cho thuốc bắc và Redbama. Đợt thứ 2 cho thêm Ampelop và Redbama. Trường hợp tôi bác sỹ nói cần điều trị HP nên đã cho thuốc uống là Amoxicillin, Redbama, Bình vị, Metronidazole.  nhưng tôi uống sắp hết thuốc rồi thì có nên đi test lại không vì có người nói test HP nhiều không tốt có đúng không ạ?

BS: Trường hợp của chị là tương đối phổ biến bởi vì một người trong gia đình nhiễm HP đặc biệt là mẹ nhiễm thì con thường bị nhiễm thậm chí chồng cũng có thể bị nhiễm. Việc có điều trị không thì phải xem nó có gây ra các triệu chứng gì không. Ở người lớn nếu nó không gây ra những vấn đề nguy hiểm như đau bụng, viêm loét dạ dày thì chúng ta không cần điều trị.

Trường hợp của chị có hai vấn đề, thứ nhất đó là vấn đề trào ngược dạ dày thực quản, thứ hai là nhiễm HP. Hai vấn đề này thường không phải là hậu quả của nhau, trào ngược không phải là hậu quả của nhiễm HP đôi khi người ta còn nói rằng nhiễm HP đôi khi đỡ bớt trào ngược. Vậy chúng ta phải điều trị hai cái riêng biệt.

Trào ngược gây ra rất nhiều vấn đề đặc biệt là đau ở ngực nên chúng ta phải điều trị trào ngược trước. Sau khi hết trào ngược rồi nếu không có triệu chứng gì khác cả mà chỉ có HP dương tính trong dạ dày thì chúng ta cũng không phải tìm cách tiêu diệt nó.

Ngược lại sau khi điều trị hết trào ngược rồi, nếu có triệu chứng lúc đó chúng ta soi lại dạ dày, xác định lại xem có viêm nhiều không, có loét không và người lớn như chị có chuyển sang theo hướng ung thư không . Đối với của cháu nếu có viêm loét thực sự hay không thì đến lúc đó chúng ta mới chỉ định điều trị . Khi đã có chỉ định điều trị, như hiện tại chị đang điều trị amoxicilin cùng với clarithromycin và một thuốc ức chế dạ dày. Hai thuốc kháng sinh uống kéo dài tối thiểu là 15 ngày còn thuốc ức chế dạ dày tối thiểu là một tháng. Sau khi điều trị đúng một tháng kể từ khi ngừng thuốc ức chế dạ dày thì khi đó chúng ta mới đi kiểm tra lại.

Kiểm tra lại có hai cách. Cách thông thường, ít xâm nhập, người ta đến kiểm tra thử để xem vi khuẩn trong dạ dày có còn hay không nhưng không cho biết đã hết loét hay chưa nên nếu có loét cộng với HP thì nên soi lại. Nếu không loét mà chỉ có HP không thôi thì chỉ cần kiểm tra thử là đủ để hạn chế việc nội soi vì nội soi rất khó chịu và tốn kém

 Thính giả 2: Thưa BS, cháu lớn nhà tôi 6 tuổi, bị viêm dạ dày có HP, điều trị nhiều lần kháng sinh không thấy hết. Vậy tôi có nên ngưng điều trị đợi bé lớn hơn không? Nếu không điều trị diệt hết HP thì có nguy cơ gì cho con tôi không? Mong được tư vấn, xin cám ơn!

Trường hợp của bé khi soi có viêm dạ dày thì cần điều trị. Nếu đã điều trị nhiều phác đồ không thành công thì nhiều khả năng là đã bị kháng với một, thậm chí cả 2 kháng sinh. Khi đó chị nên đưa bé tới các cơ sở như BV Bạch Mai, BV Nhi trung ương là các cơ sở có đủ điều kiện nội soi và nuôi cấy làm kháng sinh đồ để tìm ra vi khuẩn đã kháng với kháng sinh nào, kháng sinh nào còn nhạy.

Thính giả 3: Tôi bị viêm dạ dày trào ngược thực quản, chữa 5 năm chưa khỏi. Bác sỹ ở Bạch Mai cho thuốc uống, Omeprazole tôi uống tới 6, 7 tháng. Có người bảo tôi uống Curmagold kèm thì có được không. Và làm thế nào để tránh lây cho các cháu?

Khi anh đã điều trị Hp âm tính thì không còn khả năng lây nhiễm cho các cháu. Tuy nhiên không loại trừ lây nhiễm từ nguồn bên ngoài gia đình. Cách phòng ngừa lây nhiễm HP chủ yếu là giữ vệ sinh cá nhân, tránh ăn uống chung, dùng tay bốc thức ăn.

Vấn đề thứ 2 là trào ngược dạ dày, ở đây anh đã dùng tới 6, 7 tháng Omeprazole thì theo tôi anh nên trao đổi với bác sỹ để được đổi sang loại thuốc mới.

Thính giả 4: Chào BS, bé con nhà tôi 3 tuổi rưỡi, b viêm toàn bộ niêm mạc dạ dày có HP dương tính. BS kê phác đồ 4 thuốc có bismuth nhưng bé không uống được, vậy tôi cần làm gì thưa BS? Nếu không dùng được phác đồ này có thể thay thể bằng kháng thể OvalgenHP hay không?

Trường hợp của bé rất phổ biến chúng tôi thường gặp. Điều khó khăn nhất trong điều trị vi khuẩn Hp đó là kháng thuốc. Để điều trị chúng ta cần dùng 3 thuốc, trong đó có 2 kháng sinh nhưng trường hợp không diệt được HP thì 1 số bác sỹ còn dùng tới thuốc thứ 4 là Bismuth. Đối với trẻ em chúng tôi rất hạn chế bởi thuốc này không an toàn. Thứ nhất là rất khó uống, trẻ rất khó chấp nhận. Thứ hai là một số nước cấm sử dụng Bismuth cho trẻ dưới 12, thậm chí 15 tuổi, chẳng hạn ở Pháp. Lý do là người ta nhận thấy có một số trẻ dưới 15 tuổi sử dụng Bismuth có sự thoái hóa ở não bộ.

Trên thực tế chúng ta còn các biện pháp khác trước khi cần sử dụng tới Bismuth, do đó nên hạn chế Bismuth để tránh ảnh hưởng tới trẻ. Đối với người lớn thì có thể sử dụng Bismuth một cách rộng rãi hơn.

Thính giả 5: Chào bác sỹ. Chồng cháu bị nhiễm HP và trào ngược dạ dày. Không biết khả năng lây nhiễm sang cho con như thế nào, cách phòng chống ra sao. Nếu nhiễm thì con có biểu hiện như thế nào để cháu phát hiện sớm và cho con đi khám

Để phòng lây nhiễm HP qua con đường ăn thì bố mẹ nên tránh ăn chung với trẻ. Thường thì con đường lây nhiễm HP lây từ bố sang con là lây thông qua người mẹ. Do vậy chị nên đi làm xét nghiệm để kiểm tra trước vì khả năng lây từ mẹ sang con nhiều hơn 3-4 lần từ bố sang con và cũng cần tiệt trừ triệt để cho bố để loại bỏ nguồn lây nhiễm.

Đối với con thì nên làm xét nghiệm để xác định có nhiễm HP hay không để theo dõi. Nếu bé âm tính, mẹ cũng âm tính thì chỉ cần điều trị cho bé là đủ.

Thính giả 6: Thưa bác sỹ, con tôi bị mẩn ngứa ngoài da, khi đi xét nghiệm máu thì dương tính với Hp và bác sỹ cho thuốc để diệt vi khuẩn này. Vậy bác sỹ cho tôi hỏi có đúng là vi khuẩn Hp gây dị ứng hay không và trường hợp này có cần thiết phải dùng kháng sinh để diệt không?

Đây là câu hỏi khoa học đang đi tìm câu trả lời. Nghiên cứu cho thấy người nhiễm Hp có cơ địa dị ứng cao hơn và có tiền sử dị ứng cao hơn. Tuy nhiên dị ứng và nhiễm HP, đâu là nguyên nhân đâu là hệ quả thì khoa học chưa trả lời được. Thường thì người mẩn ngứa hay có nhiễm HP và người nhiễm HP thì có tỉ lệ dị ứng cao hơn. Khi bị HP thì có cần diệt để tránh dị ứng  hay không thì khoa học trả lời chưa chắc chắn lắm.

 

Có thể bạn quan tâm: , ,

Ý kiến của bạn

Đăng ký nhận cẩm nang Những điều cần biết về vi khuẩn HP và bệnh dạ dày

Vấn đề bạn quan tâm ( có thể chọn nhiều mục )
 
 
 
 
X

Cảm ơn bạn. Chuyên gia của chúng tôi sẽ trả lời câu hỏi của bạn trong thời gian sớm nhất.

Bạn vui lòng kiểm tra hòm thư để nhận câu trả lời

0