Các phương pháp chẩn đoán nhiễm khuẩn HP và bệnh lý dạ dày ở trẻ – Nhịp cầu sức khỏe ngày 07-04-2017

53 đã xem

Chương trình “Nhịp cầu sức khỏe”, phát sóng ngày 07/04/2017

  • Chủ đề : Các phương pháp chẩn đoán nhiễm khuẩn HP và bệnh lý dạ dày ở trẻ
  • Thời gian: phát sóng trực tiếp trên kênh phát thanh chuyên biệt về sức khỏe lúc 8h sáng thứ 3, 5, 6 hàng tuần ở tần số 98,6 Mhz khu vực Trung du và Đồng bằng Bắc Bộ và tần số101,7 Mhz ở khu vực Đông Nam Bộ
  • Vị khách mờiPGS.TS – Nhà giáo ưu tú Nguyễn Văn Bàng – Nguyên Phó trưởng khoa nhi, Bệnh viện Bạch Mai.

Nội dung chương trình

Vi khuẩn HP và bệnh lý dạ dày là vấn đề đang là đề tài nóng bởi số lượng bệnh nhi bị viêm loét dạ dày do HP được phát hiện ngày càng nhiều. Do đó làm thế nào để phát hiện vi khuẩn Hp ở tre an toàn và chính xác là câu hỏi được nhiều phụ huynh quan tâm. Trong chương trình này PGS .Nguyễn Văn Bàng sẽ trả lời cho câu hỏi trên.

Khi nào cần làm xét nghiệm kiểm tra vi khuẩn HP cho trẻ? Ung thư dạ dày có phải là một trong những lý do khuyến cáo người thân nên đi xét nghiệm?

PGS.N.V.Bàng: Ung thư không phải là bệnh lây nhiễm nhưng một số tác nhân gây ung thư có thể lây nhiễm như virus viêm gan B, C có thể gây viêm gan, ung thư gan. HPV gây ung thư cổ tử cung ở nữ và cuối cùng có 1 loại vi khuẩn duy nhất gây ung thư đó là vi khuẩn Hp mà chúng ta đang nhắc tới ở đây. Như vậy muốn đề phòng ung thư cần tránh nhiễm các tác nhân này. Hp được xác định là nguyên nhân gây ung thư dạ dày, tuy nhiên còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nữa. Trong 100 người nhiễm HP thì có 15 người có vấn đề về dạ dày và 2-3% có thể gây ung thư dạ dày từ sau 50 tuổi trở đi. Như vậy không phải ai nhiễm Hp thì cần tiêu diệt và các trường hợp cần diệt Hp đó là những trường hợp có tổn thương niêm mạc dạ dày và đặc biệt khi có người thân mắc ung thư dạ dày mà có tổn thương tại dạ dày thì cần tìm mọi cách để diệt.

Nếu người thân chung sống trong gia đình bị ung thư dạ dày, nhiễm Hp mà thường xuyên tiếp xúc với trẻ thì khả năng lây nhiễm là có. Tuy nhiên chỉ khi bé có các biểu hiện của bệnh dạ dày thì mới nên đưa trẻ đi xét nghiệm Hp vì việc chuẩn đoán, điều trị ở trẻ khá khó khăn, đặc biệt điều trị xong trẻ có nguy cơ tái nhiễm cao.

Ngoài test thở trẻ em có thể làm xét nghiệm gì để kiểm tra nhiễm khuẩn HP thưa BS, có thể nội soi, xét nghiệm máu, xét nghệm phân có thể sử dụng không?

PGS.N.V.Bàng:  Có nhiều phương pháp xét nghiệm để phát hiện vi khuẩn Hp trong dạ dày. Chúng ta có thể xét nghiệm máu tìm kháng thể kháng vi khuẩn trong máu để phát hiện vi khuẩn Hp đã từng ở trong cơ thể, hoặc đang ở trong cơ thể tuy nhiên xét nghiệm này không được tin cậy lắm. Phương pháp thứ 2 đó là nội soi, quan sát tổn thương trong dạ dày có giống tổn thương do khuẩn Hp tại dạ dày gây ra không. Sau đó lấy một mẩu sinh thiết để làm xét nghiệm tìm vi khuẩn trong đó. Phương pháp này có độ chính xác cao. Tuy nhiên nội soi gây mê ở trẻ khó khăn, do đó chỉ sử dụng khi cần phát hiện trẻ có loét, thủng, ung thư hay không. Còn để phát hiện xem có nhiễm Hp hay không thì chúng ta làm phương pháp đơn giản nhất và kết quả chính xác nhất là test thở. Chúng ta ít khi làm xét nghiệm phân vì xét nghiệm phân có thể tìm thấy nhưng cũng có thể không tìm thấy vi khuẩn. Khi xét nghiệm phân dương tính thì kết quả này chắc chắn đúng, nhưng nếu âm tính thì cũng không thể khẳng định là trẻ không nhiễm Hp (độ đặc hiệu cao nhưng độ nhạy thấp).

Trong quá trình tìm hiểu về các xét nghiệm để phát hiện Hp chúng tôi có thấy đề cập tới khái niệm “dương tính giả”. Vậy dương tính giả nghĩa là gì và liệu có xảy ra trường hợp đó khi xét nghiệm không thưa BS?

PGS.N.V.Bàng: Dương tính giả là khi trẻ không nhiễm Hp mà kết quả xét nghiệm lại thấy có nhiễm Hp. Các phương pháp có thể dẫn tới kết quả dương tính giả:

  • Xét nghiệm máu: là phương pháp cổ điển rất nhạy, tuy nhiên kháng thể kháng Hp tồn tại trong máu trong thời gian 6-8 tháng. Do đó có thể xảy ra tình huống đã tiệt trừ hết Hp mà xét nghiệm máu vẫn dương tính, tức là dương tính giả. Hiện phương pháp này chỉ còn được áp dụng trong dịch tễ mà không dùng để chuẩn đoán.
  • Nội soi tìm vi khuẩn Hp: khi nội soi chúng ta cần dùng các dụng cụ để lấy vi trùng ra, nếu dụng cụ không được tiệt trùng sạch thì có thể bị dương tính giả, tuy nhiên rất khó xảy ra tình huống này.
  • Test thở cần một lượng vi khuẩn Hp sinh sôi trong dạ dày thì mới phát hiện, do đó khó có thể gặp dương tính giả với xét nghiệm này.
  • Test phân: thường chỉ xảy ra âm tính giả, nghĩa là xét nghiệm không có HP nhưng thực ra trẻ có nhiễm HP.

Thưa Bs, trẻ nhỏ là đối tượng dễ mắc nhiều loại bệnh khác nhau. Vậy làm sao để giúp trẻ tăng cường sức đề kháng đối với loại khuẩn này thưa BS?

PGS.N.V.Bàng: Thực ra vi khuẩn Hp là loại vi khuẩn sống thường xuyên, sống cùng con người rất lâu rồi nên rất gần gũi với chúng ta, cho nên để tăng cường sức đề kháng với loại vi khuẩn này khá khó khăn. Để phòng lây nhiễm Hp trước hết cần hạn chế nguồn lây nhiễm, đặc biệt là người thân trong gia đình thông qua thói quen nhai mớm cho trẻ. Ngoài ra để giảm bớt nguy cơ xâm nhiễm của vi khuẩn Hp vào trong dạ dày có 2 phương pháp đó là dùng tinh chất thực vật và kháng thể kháng Hp từ lòng đỏ trứng gà (GastimunHP).

  • Tinh chất thực vật ở Việt Nam gần gũi nhất là tinh chất nghệ, được cho có khả năng tăng cường sức đề kháng của dạ dày với nhiều tác nhân chứ không riêng Hp.
  • Kháng thể (OvalgenHP – GastimunHP) thì rất đặc hiệu đối với vi khuẩn, nghĩa là vi khuẩn đi vào trong dạ dày khi có kháng thể này ở sẵn trong dạ dày thì nó sẽ tiêu diệt ngay. Tuy nhiên có một nhược điểm đó là việc phòng ngừa cần liên tục và giá thành cao, tốn kém.

Câu hỏi khán thính giả

Chào BS, bé con nhà tôi 5 tuổi rưỡi, có biểu hiện đau bụng, đầy hơi, ăn vào hay nôn. Tôi muốn cho cháu đi xét nghiệm HP được không. Nếu cháu hay nôn như vậy thì có được nội soi không thưa BS? Xin cám ơn ạ!

PGS.N.V.Bàng: Trường hợp bé chưa có biểu hiện đau bụng, nôn trước đó mà giờ xuất hiện triệu chứng này quá 3 tháng và trong gia đình có những người mắc bệnh viêm loét, thậm chí ung thư thì nên kiểm tra xem cháu có nhiễm Hp hay không. Nếu nhiễm Hp thì cần đánh giá bé nhiễm ở mức độ nào, triệu chứng đó đã ảnh hưởng tới cơ thể trẻ chưa. Nếu đã ảnh hưởng tới cơ thể trẻ thì đó là chỉ định nên điều trị. Ở trẻ 5 tuổi rưỡi có thể nội soi kiểm tra hoặc đơn giản hơn là làm test thở. Trẻ có thể thở vào 1 túi và chúng ta đi tìm chất mà con vi khuẩn Hp thải ra trong hơi thở và nếu dương tính thì chắc chắn là có Hp trong dạ dày. Tuy nhiên phương pháp này không cho biết trẻ đã có tổn thương trong dạ dày hay chưa, do đó tùy vào điều kiện mà sử dụng xét nghiệm phù hợp. Ở đây có lẽ trẻ cần nội soi.

Cháu là Miến ở Nam Định. Cháu có tiền sử bệnh viêm loét dạ dày tá tràng và trào ngược độ 2. Bác sỹ tư vấn giúp cháu là cháu có cả bệnh thoái hóa đốt sống cổ thì chữa bệnh nào trước.

PGS.N.V.Bàng: Trường hợp của chị có bệnh xương khớp, mà các thuốc điều trị bệnh xương khớp lại có thể ảnh hưởng tới dạ dày. Sử dụng các thuốc này trong khi có bệnh dạ dày đang tiến triển thì rất nguy hiểm, có thể gây chảy máu. Do đó nếu bệnh xương khớp của chị không quá cấp bách thì nên điều trị bệnh dạ dày trước. Bệnh dạ dày của chị có viêm loét dạ dày và trào ngược. Hai vấn đề này tương đối độc lập với nhau, trong đó viêm loét là do khuẩn Hp còn trào ngược thì không liên quan tới nhiễm Hp. Ở đây vi khuẩn Hp đã gây ra viêm loét, do đó cần điều trị Hp trước. Quá trình điều trị này tốn khoảng 2 tháng: 1 tháng liên tục điều trị và 1 tháng đợi theo dõi và kiểm tra lại bằng nội soi, nếu đã lành thì lúc đó có thể chuyển sang thuốc điều trị xương khớp được. Và chị nên thông báo với bác sỹ về tình trạng bệnh dạ dày để bác sỹ lựa chọn thuốc phù hợp.

Thưa BS, bé nhà tôi 4 tuổi thường xuyên kêu đau bụng. Tôi cho cháu đi khám, xét nghiệm phân có HP. Trường hợp này bé có nên diệt Hp không hay phải nội soi thưa BS?

PGS.N.V.Bàng: Trường hợp đau bụng trường diễn ở trẻ có nhiều nguyên nhân, trong đó chỉ có 1 phần nguyên nhân là do nhiễm Hp. Do đó không phải cứ đau bụng là do Hp. Đại đa số là do thói quen ăn uống, dị ứng sữa…Do đó trường hợp của bé chị nên đưa bé tới gặp bác sỹ chuyên khoa tiêu hóa nhi tại cơ sở có điều kiện tốt để thăm khám và loại bỏ các nguyên nhân khác. Khi loại trừ các nguyên nhân khác thì mới cần điều trị Hp. Và khi trẻ có các biểu hiện rõ ràng như đau bụng, nôn, chướng bụng, chậm lớn, thiếu máu, xuất huyết thì lúc đó có chỉ định diệt Hp, và trường hợp đó không cần nội soi nữa.

Thưa BS, cháu lớn nhà tôi 6 tuổi, bị viêm dạ dày có HP, điều trị nhiều lần kháng sinh không thấy hết. Vậy tôi có nên ngưng điều trị đợi bé lớn hơn không? Nếu không điều trị diệt hết HP thì có nguy cơ gì cho con tôi không? Mong được tư vấn, xin cám ơn?

PGS.N.V.Bàng: Trường hợp của bé cần xem xét lại chỉ định của bé, đã cần thiết phải chỉ định điều trị bệnh dạ dày hay chưa? Chỉ định điều trị đó là khi trẻ có nhiễm Hp mà có triệu chứng bệnh dạ dày rất rõ ràng. Khi điều trị Hp nhiều lần không khỏi thì có 2 nguyên nhân:

+ Không diệt được vi khuẩn Hp, vi khuẩn vẫn tồn tại mặc dù chúng ta đã điều trị, tức là vi khuẩn Hp kháng thuốc.

+ Lý do thứ 2 là đã diệt được Hp rồi, nhưng nguồn lây nhiễm xung quanh quá lớn, trong vòng nửa năm, một năm bị tái nhiễm trở lại, mà việc này rất thường xuyên. Theo nghiên cứu tại Việt Nam sau 1 năm thì có tới 42-45% trẻ bị nhiễm lại và sau 2 năm thì gần như 100% bị nhiễm lại nếu trong gia đình tồn tại nguồn lây nhiễm.

Như vậy chúng ta cần xác định nguyên nhân vì sao con Hp này vẫn tồn tại. Nếu nghi ngờ bị kháng thuốc cần đưa bé tới cơ sở làm nội soi, sinh thiết, nuôi cấy vi khuẩn và làm kháng sinh đồ. Phương pháp này rất tốt nhưng rất tốn kém tiền bạc, thời gian và phải làm nội soi.

Thứ hai là nếu trong gia đình có nhiều người nhiễm Hp mà không điều trị thì dù cho đứa trẻ có được điều trị nhiều lần cũng không hết. Quan trọng nhất lúc này đó là cần xem đứa trẻ có thực sự phải diệt Hp hay không.

Cháu 32 tuổi, cháu bị đại tràng co thắt từ năm 17 tuổi,cháu cũng chưa xét nghiệm Hp. Mà cháu uống rất nhiều thuốc không khỏi. BS tư vấn cho cháu là cháu nên uống thuốc nào ạ?

Bệnh đại tràng co thắt nguyên nhân không phải do vi khuẩn Hp. Vi khuẩn Hp chỉ gây bệnh ở dạ dày. Nguyên nhân của bệnh đại tràng đa số là do vấn đề về tâm lý, thần kinh của đường ruột chứ không phải do vi khuẩn Hp. Bệnh đại tràng gây khó chịu, rối loạn tiêu hóa, ảnh hưởng nhiều tới chất lượng cuộc sống nên cần được điều trị bởi các chuyên gia tiêu hóa tại các bệnh viện trung ương có nhiều kinh nghiệm. Vi khuẩn Hp thì thường không liên quan tới co thắt đại tràng, tuy nhiên vi khuẩn Hp gây bệnh dạ dày, đau ở khu vực thượng vị, có thể nhầm lẫn với đau đại tràng. Chị có thể tới bệnh viện trung ương như BV Bạch Mai, BV quân y 108, 103 nơi bác sỹ có kinh nghiệm về vấn đề này để được thăm khám và điều trị tốt hơn.

Thưa BS, con tôi bị viêm dạ dày, xét nghiệm Hp dương tính đã được kê đơn kháng sinh nhưng khi uống thuốc cháu bị nôn rất nhiều và rất mệt và còn đau bụng hơn cả khi chưa uống thuốc. Vậy tôi có nên cho bé ngừng uống thuốc không? Có thể thay thế bằng GastimunHP được không ạ? Bé nhà tôi hơn 5 tuổi.

Vấn đề là đứa trẻ đau bụng có Hp nhưng điều trị Hp lại đau bụng nhiều hơn thì không phải là hiếm. Thông thường khi đau bụng do Hp mà điều trị diệt được Hp thì triệu chứng sẽ giảm, mặc dù thuốc có thể gây ra thêm các triệu chứng khác. Nhưng nếu dùng thuốc không diệt được Hp hoặc đau bụng không phải do Hp thì khi uống thuốc gây ra tác dụng khác khiến cho đứa trẻ đau nhiều hơn. Như vậy vấn đề nằm ở thuốc điều trị, thứ nhất là tìm hiểu trẻ đau bụng có đúng là do Hp hay không, thứ hai là thuốc điều trị có thể gây ra tác dụng phụ gì không và cuối cùng là trường hợp này có thực sự phải diệt Hp hay không.

Gastimunhp - Khắc tinh của vi khuẩn Hp
Có thể bạn quan tâm: , ,

Ý kiến của bạn

Đăng ký nhận cẩm nang Những điều cần biết về vi khuẩn HP và bệnh dạ dày

Vấn đề bạn quan tâm ( có thể chọn nhiều mục )
 
 
 
 
X

Cảm ơn bạn. Chuyên gia của chúng tôi sẽ trả lời câu hỏi của bạn trong thời gian sớm nhất.

Bạn vui lòng kiểm tra hòm thư để nhận câu trả lời

0